EKONOMİ / Fatih AKBAY

Ekonomi

Çelik çerçeveli yapılar;

Sıradışı taşıyıcı sistemlere uygun olmaları,
Narin elemanları ile daha geniş kullanım alanı sağlamaları,
Zincirleme etkisi olan hafifliklerinin kazı ve temel boyutlarını küçültmesi,
Kötü zeminlerde bile alınacak çok basit önlemler ile yapılabilmeleri,
Çeşit ve ağırlık olarak daha az malzeme taşınmasını sağlamaları,
Çok katlı ve/veya depreme dayanıklılık için pahalı imalat gerektirmemeleri,
Prefabrik olmaları,
Kalıp ve iskele gerektirmemeleri,
Her türlü hava koşullarında yapılabilmeleri,
Yapım ve kullanımları sırasında kolaylıkla denetlenebilmeleri,
Vasıfsız işçilerle yapılabilmeleri ve
Yapım sürelerinin kısalığı

gibi birçok nedenle betonarme çerçeveli yapılardan daha ekonomiktir.

Ayrıca;

Mimari tasarımlarının modüler olması,
Elemanlarının boy ve ağırlık olarak kolay taşınabilir olması,
Özel işlem gerektiren elemanlardan kaçınılması,
Elemanların ve bulonlu birleşim detaylarının tipleştirilerek sayılarının azaltılması

vb. üretim ve montajı hızlandıracak önlemler ile daha da ekonomik olmaları sağlanarak her amaç ve yükseklikteki binalar için uygun hale gelmektedir.

KAT SAYILARINA GÖRE ÇELİK ÇERÇEVELİ BİNALAR
( JAPONYA )

Çelik çerçeveli yapılar, buraya kadar açıklanan üstünlüklerine ek olarak; son yıllarda yaygınlaşan giydirme cephe ve panel duvarlar gibi mimari elemanların montajına da uygundur.

Yapım ve bakımı kolay olan bu tür prefabrik elemanlar sağladıkları konforun yanında maliyetlerin de artmasına neden olmaktadır. Ancak, sözkonusu elemanlar için uygun malzemeler seçilerek, toplam maliyetin taşıyıcı sistem dışında kalan yaklaşık %80'lik bölümünde, konforu azaltmadan da önemli oranda ekonomi sağlanabilmektedir.

KULLANIM AMACINA GÖRE ÇELİK ÇERÇEVELİ BİNALAR
( JAPONYA )

Toplam maliyetin yaklaşık %20'sini oluşturan taşıyıcı sistemin maliyeti öncelikle yapının mimari özelliklerine bağlıdır.

Çelik yapılarda taşıyıcı sistem maliyetini azaltmada önemli olan, Montajı Yapılmış Ağırlık Başına Maliyet 'in düşürülmesidir. Alan Başına Kullanılan Çelik Ağırlığı 'nın hesabı; üretim ve montaj maliyetleri dikkate alınmadığından, yanlış değerlendirmelere neden olmaktadır.

Montajı yapılmış eleman maliyetinin yaklaşık %40'nı oluşturan Malzeme maliyeti;

Tasarım yöntemi,
Çelik dayanımı,
Çerçeve ve döşeme sistemi,
Bileşik kesit kullanımı ve
Hareketli yük azaltması

gibi etkenlere bağlı olarak değişmektedir.

Üretim ve Montaj Maliyeti'nin etkenleri ise;

Toplam çerçeve ve eleman sayıları,
Benzetilecek ayrıntı ve eleman sayısı,
Montaj kolaylığı ve
Boyanacak alandır.

Örnek olarak; hafifliğinden ötürü ekonomik olduğu düşünülerek uygulanmış olan bir kafes kiriş ile yerine kullanılabilecek hadde profil kirişin kıyaslanması; Malzeme-Üretim-İşçilik veya Malzeme-İşçilik-Zaman olarak özetlenen maliyet unsurlarının birlikte düşünülmesinin gerekliliğini ve benzer amaçlı elemanların uygun yerlerde kullanılmasının önemini göstermektedir. ( ÖZEL KONULAR bölümündeki "Kafes Kirişler" sayfasını okuyunuz.)

Tüm bu açıklamalar bir yana ülke ekonomisi bakımından insanlarımızın can ve mal güvenliğinin önemi karşısında, çelik çerçeveli yapıların ülkemizde üretilen betonarme yapılardan çok daha güvenli ve dolayısıyla ucuz olduğu görülecektir.